Định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD cho Hà Nội trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm

Nội dung chính

Chiến lược phát triển đô thị theo mô hình TOD cho Hà Nội đến 2045 trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm

Theo Mục I.1.8.5 Phần V (Trang 620) Báo cáo thuyết minh Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm thì chiến lược phát triển đô thị theo mô hình TOD cho Hà Nội đến 2045 như sau:

⁃ Phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (Transit Oriented Development – TOD) là chiến lược trọng tâm nhằm tái cấu trúc không gian đô thị Hà Nội theo hướng nén, đa chức năng, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và nâng cao hiệu quả sử dụng đất. TOD gắn chặt với việc phát triển hệ thống giao thông khối lượng lớn như metro, đường sắt đô thị, BRT và các tuyến giao thông công cộng tốc độ cao.

⁃ Định hướng phát triển TOD cần được triển khai đồng bộ với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, quy hoạch không gian ngầm và chiến lược phát triển kinh tế đô thị. Mục tiêu là hình thành các trung tâm phát triển mật độ cao quanh các nhà ga, tạo nên mạng lưới đô thị đa trung tâm, giảm áp lực cho khu vực nội đô lịch sử.

⁃ Đến năm 2045, Hà Nội hình thành mạng lưới TOD dọc theo toàn bộ hệ thống đường sắt đô thị và các tuyến giao thông công cộng khối lượng lớn. Các khu TOD trở thành các trung tâm kinh tế - dịch vụ - thương mại - văn hóa mới của Thủ đô.

⁃ Mục tiêu cụ thể bao gồm: tăng tỷ lệ người dân sử dụng giao thông công cộng lên trên 50%, tăng hiệu quả khai thác quỹ đất xung quanh các nhà ga, phát triển không gian đi bộ và không gian công cộng chất lượng cao, đồng thời giảm phát thải và ùn tắc giao thông.

⁃ Giai đoạn 2025–2035: tập trung hình thành các khu TOD thí điểm tại các nhà ga trung tâm của các tuyến metro đầu tiên, đặc biệt là các khu vực có tiềm năng phát triển cao như các trục Tây – Đông và Bắc – Nam. ⁃ Giai đoạn 2035–2045: mở rộng mô hình TOD ra toàn bộ mạng lưới đường sắt đô thị, hình thành hệ thống trung tâm đô thị mới dọc theo các tuyến giao thông công cộng khối lượng lớn.

Định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD cho Hà Nội trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm (Hình từ internet)

Yêu cầu phát triển định hướng quy hoạch TOD cho Hà Nội ở giai đoạn tiếp theo trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm

Theo Mục I.1.8.6 Phần V (Trang 621) Báo cáo thuyết minh Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm thì yêu cầu phát triển định hướng quy hoạch TOD cho Hà Nội ở giai đoạn tiếp theo như sau:

⁃ Hoàn thiện khung chiến lược phát triển TOD cấp Thủ đô

+ Giai đoạn tiếp theo cần xác định rõ TOD là một chiến lược phát triển không gian đô thị dài hạn, đóng vai trò là trục cấu trúc chính tổ chức đô thị theo định hướng giao thông công cộng. Việc phát triển TOD cần được tích hợp đồng bộ trong hệ thống quy hoạch tổng thể, quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết và các chương trình phát triển đô thị.

+ Khung chiến lược TOD cần xác định rõ mạng lưới các hành lang phát triển đô thị gắn với hệ thống đường sắt đô thị, các trục giao thông công cộng khối lượng lớn và các đầu mối giao thông quan trọng. Các hành lang này sẽ trở thành trục phát triển chính của đô thị Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

⁃ Xác định hệ thống các khu vực TOD ưu tiên

+ Trong giai đoạn tiếp theo cần xác định cụ thể các khu vực ưu tiên phát triển TOD xung quanh các ga đường sắt đô thị, các đầu mối giao thông liên vùng và các trung tâm đô thị mới. Các khu vực này cần được nghiên cứu chi tiết về tiềm năng phát triển đất đai, khả năng kết nối giao thông và khả năng hình thành các trung tâm chức năng mới của đô thị.

+ Việc xác định các khu TOD ưu tiên cần gắn với các tuyến metro hiện hữu và các tuyến dự kiến trong tương lai, đặc biệt là các tuyến có khả năng tạo động lực phát triển mạnh cho các khu vực phía Tây, phía Bắc và phía Đông của Hà Nội.

⁃ Tăng cường tích hợp quy hoạch sử dụng đất và giao thông

+ Một trong những yêu cầu quan trọng của giai đoạn tiếp theo là tăng cường sự tích hợp giữa quy hoạch giao thông công cộng và quy hoạch sử dụng đất. Các khu vực xung quanh nhà ga cần được tổ chức theo mô hình phát triển hỗn hợp với mật độ xây dựng cao, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận giao thông công cộng.

+ Trong phạm vi bán kính khoảng 400–800m quanh các nhà ga cần ưu tiên phát triển các chức năng như thương mại, dịch vụ, văn phòng, nhà ở mật độ cao và các không gian công cộng. Đồng thời cần hạn chế phát triển các bãi đỗ xe lớn và khuyến khích các hình thức giao thông thân thiện với môi trường như đi bộ và xe đạp.

⁃ Phát triển hệ thống không gian công cộng và mạng lưới đi bộ

+ Các khu TOD cần được thiết kế với hệ thống không gian công cộng chất lượng cao bao gồm quảng trường, công viên, phố đi bộ và các không gian sinh hoạt cộng đồng. Việc phát triển các không gian này giúp tăng sức hấp dẫn của khu vực nhà ga và khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng.

+ Mạng lưới đi bộ và xe đạp cần được tổ chức liên tục, an toàn và thuận tiện, kết nối trực tiếp với các nhà ga giao thông công cộng và các khu chức năng quan trọng trong khu vực TOD.

⁃ Tích hợp phát triển không gian ngầm tại các khu TOD

+ Tại các khu TOD trung tâm cần nghiên cứu phát triển hệ thống không gian ngầm đa chức năng bao gồm các trung tâm thương mại ngầm, bãi đỗ xe ngầm, hành lang đi bộ ngầm và các công trình hạ tầng kỹ thuật. Việc phát triển không gian ngầm giúp tăng hiệu quả sử dụng đất và tạo ra các tổ hợp đô thị ba chiều.

+ Không gian ngầm cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối trực tiếp giữa các tuyến metro, các trung tâm thương mại và các công trình dịch vụ lớn trong khu vực TOD.

⁃ Hoàn thiện cơ chế quản lý và chính sách phát triển TOD + Để triển khai hiệu quả mô hình TOD cần xây dựng các cơ chế chính sách phù hợp bao gồm cơ chế khai thác giá trị gia tăng từ đất đai xung quanh các nhà ga, cơ chế hợp tác công – tư (PPP) trong phát triển đô thị và các chính sách khuyến khích đầu tư phát triển các dự án TOD.

+ Đồng thời cần xây dựng hệ thống tiêu chuẩn và hướng dẫn thiết kế đô thị cho các khu TOD nhằm đảm bảo chất lượng không gian đô thị, khả năng tiếp cận giao thông công cộng và tính bền vững trong phát triển đô thị.

⁃ Tầm nhìn phát triển TOD đến năm 2125

+ Trong tầm nhìn dài hạn, hệ thống TOD sẽ trở thành cấu trúc không gian chủ đạo của Thủ đô Hà Nội, hình thành mạng lưới các trung tâm đô thị đa cực gắn với hệ thống giao thông công cộng hiện đại. Các khu TOD sẽ đóng vai trò là các trung tâm kinh tế, văn hóa và đổi mới sáng tạo của thành phố.

+ Mô hình phát triển này góp phần xây dựng Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh và bền vững, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, nâng cao chất lượng môi trường sống và tăng cường khả năng cạnh tranh của Thủ đô trong khu vực và trên thế giới.